"Ochiq internet" davri tugamayapti, shakli o'zgarmoqda: nashriyotlar endi brendga sarmoya kiritmoqda

So'nggi yillarda tez-tez eshitiladigan "ochiq internet o'lmoqda" degan fikr aslida haqiqatning faqat bir qismini aks ettiradi. To'rtta yirik nashriyot rahbari bilan suhbatlashgan Digiday jurnalistlari xulosasiga ko'ra, ochiq veb-tarmoq o'lmayapti — u shaklini o'zgartirmoqda. Inson auditoriyasini jalb qilish tobora qiyinlashib borar ekan, sun'iy intellekt tizimlari kontentni avvalgidan ko'proq o'zlashtirmoqda, va bu ikki auditoriya endi bir-biridan ajralib bormoqda. "Agar o'sishni istasangiz, shunchaki ochiq veb-biznes bo'lishning o'zi yetarli emas. Ochiq internet o'lgani yo'q, lekin u kichraymoqda", — deydi People Inc kompaniyasining innovatsiyalar bo'yicha rahbari Jon Roberts.

Nashriyotlar shu bilan birga saytlariga kirayotgan bot-trafikni qanday monetizatsiya qilish masalasi bilan ham kurashmoqda — bu yo'nalish hozircha reklama daromadidagi yo'qotishlarni qoplashga ulgurmayapti. Forbes'ning innovatsiyalar bo'yicha rahbari Nina Gould so'zlariga ko'ra, "an'anaviy modellar tez buzilayotgan, yangilari esa ularga yetib ulgurmayotgan bir sharoitda sifatli va ishonchli kontent yaratishni qanday moliyalashtirish mumkinligi" hali ham ochiq savol bo'lib qolmoqda.

Sun'iy intellekt davrida brendning ahamiyati avvalgidan ham ortdi, deydi nashriyot rahbarlari. Qidiruv natijalari ro'yxati o'rniga sun'iy intellekt tomonidan yaratilgan javoblar kelayotgani sababli, kuchli muharrirlik obro'siga ega nashriyotlar ustunlikka ega bo'lmoqda — chunki til modellari javob generatsiya qilishda aynan tanilgan va ishonchli manbalarga tayanadi. 6 mingdan ortiq mustaqil nashriyot tarmog'ini boshqaruvchi Raptive kompaniyasining strategiya bo'yicha rahbari Pol Bannister ta'kidlashicha, aynan brend va kontent sifati bugungi kunda qaysi saytlar trafik va daromad yo'qotishlariga chidamli bo'lib qolayotganini, qaysilari esa emasligini belgilamoqda. "Veb-sayt hali ham qadr-qiymatga ega — chunki bu sizga tegishli yagona narsa. Algoritm ertaga sizni pastga tushirib qo'yishi mumkin, va aslida siz shu zahoti yo'q bo'lasiz", — deydi u.

Buni raqamlar ham tasdiqlaydi. People Inc kompaniyasining moliyaviy hisobotiga ko'ra, seansga bog'liq daromadning umumiy raqamli daromaddagi ulushi 2025-yil ikkinchi choragidagi 61 foizdan 2026-yil ikkinchi choragida 57 foizga tushib ketdi. Kompaniyaning asosiy brendlariga tashriflar soni yil oldingiga nisbatan 22 foizga, jumladan Google qidiruvidan kelgan trafik esa 40 foizga kamaydi. Shunga qaramay, kompaniya ko'proq pul topmoqda: seansga bog'liq bo'lmagan daromad — ijtimoiy tarmoq va tabiiy reklama kampaniyalari, tadbirlar, homiylik, elektron pochta va litsenziyalash orqali olingan tushum — yil davomida 16 foizga o'sib, umumiy raqamli daromaddagi ulushi 39 foizdan 43 foizgacha ko'tarildi.

Bu tendensiya reklama savdosi sohasidagi birlashish jarayonini ham tezlashtirmoqda: Raptive yaqinda yirik media kompaniyalari uchun raqamli reklama savdosini boshqaruvchi Apex platformasini ishga tushirdi, Taboola esa endi NBC News'ning barcha programmatik displey reklamasini yagona vositachi sifatida boshqarmoqda. Future kompaniyasining kommersiya mahsulotlari bo'yicha vitse-prezidenti Jeymi Samuel fikricha, qidiruv orqali "nol bosishli" (zero-click) tendensiya til modellaridan ancha oldin boshlangan edi, sun'iy intellekt esa uni yanada tezlashtirmoqda — shu sababli brendlar endi faqat qidiruvga tayanib qololmaydi.

Sun'iy intellektga kontent litsenziyalash orqali daromad olish istiqbolli yo'nalish bo'lsa-da, bu bozor hali yetilib ulgurmagan. Reklama agentligi Brainlabs'ning tahliliga ko'ra, Google'ning AI Overviews funksiyasi 54 ta mijoz saytida organik trafikni o'rtacha 10,5 foizga kamaytirgan, biroq shu bilan birga sun'iy intellekt platformalaridan kelgan tashrif 163 foizga, xarid va ro'yxatdan o'tish kabi "asosiy voqealar" esa 335 foizga oshgan. Boshqacha aytganda, kamroq trafik ko'pincha ko'proq sifatli, xaridga tayyor auditoriyani anglatishi mumkin — bu esa nashriyotlar va marketologlar uchun eng muhim xulosa bo'lib qolmoqda.