Sudya Google va nashriyotchilar o'rtasidagi AI nizosini 'juda adolatsiz' deb atadi

AQSh federal sudyasi Amit Mehta seshanba kuni bo'lib o'tgan tinglovda Google kompaniyasini qattiq savol ostiga oldi: qidiruv bozoridagi monopol mavqei kompaniyaga nashriyotchilarning kontentini olib, uni sun'iy intellekt javoblarini yaratishda foydalanish imkonini berayaptimi? Tinglov Penske Media tomonidan Google'ning AI Overviews funksiyasiga qarshi ochilgan antitrast da'vosini sudya rad etishi yoki etmasligini hal qilish uchun o'tkazildi. Aynan shu sudya — Mehta — ilgari Google'ni qidiruv bozorida noqonuniy monopoliyaga ega deb topgan sudya bo'lgani muhim ahamiyat kasb etadi.

Raqamli kontent nashriyotchilarini birlashtiruvchi Digital Content Next (DCN) tashkilotining bosh direktori Jeyson Kint tinglovda qatnashib, voqealarni ijtimoiy tarmoqlarda batafsil bayon qildi. Uning yozishicha, Google advokatlari AI Overviews'ni oddiy “mahsulot yaxshilanishi” deb ta'riflab, nashriyotchilar Google'ga o'z kontentini indekslashga ruxsat berib, evaziga qidiruv trafigi olishini anglatuvchi an'anaviy kelishuvni “noaniq tarixiy amaliyot” deb atadi. Kint'ning tvitiga ko'ra, sudya Mehta bunday izohdan qoniqmagan va vaziyatni “juda adolatsiz ko'rinadi” deb baholagan, shuningdek nashriyotchilar Google o'z kontentidan qanday foydalanishini nazorat qila olmasligini va kompaniyaning “mahsulot yaxshilanishi” aslida “nashriyotchilarning yelkasida” qurilganini ta'kidlagan. Sudya alohida ta'kidlashicha, mahsulotni yaxshilash antitrast nazoratidan immunitetga ega emas.

Sudyani ayniqsa qiziqtirgan jihat — boshqa sun'iy intellekt kompaniyalari kontent uchun pul to'layotgani, Google esa qidiruvdagi monopol mavqeidan foydalanib, butun internetni bepul “yutayotgani” bo'ldi. Penske vakillari OpenAI va Perplexity kabi raqobatchilarni misol qilib keltirib, ular kontent uchun pul to'lashini, Google esa xuddi shu ma'lumotlarni bepul olib, bu orqali raqobatchilarning xarajatlarini oshirib, bozorga kirish to'sig'ini balandlashtirayotganini aytdi.

Google rasman nashriyotchilar o'z kontentini sun'iy intellektni o'qitishdan, shuningdek AI Mode va AI Overviews'dan chetlashtirish huquqiga ega ekanini ta'kidlaydi. Biroq amalda, agar nashriyotchi shundan voz kechsa, u Google AI Overviews orqali yuboradigan ozgina trafikdan ham mahrum bo'ladi — bu esa an'anaviy o'nta ko'k havoladan (organik natijalardan) kelib tushadigan trafikdan sezilarli darajada kamroq. 2025-yil sentabridan beri davom etayotgan ushbu ish bo'yicha sudya Mehta hali rad etish arizasi yuzasidan qaror chiqarmagan, biroq uning tinglovdagi savol va izohlari 2024-yildagi AQSh–Google antitrast ishida aniqlangan monopoliya endi nashriyotchilar bilan bo'lgan munosabatlarda ham o'z ta'sirini ko'rsatayotgan bo'lishi mumkinligidan dalolat beradi.

Bu voqea marketing va media sohasi uchun alohida ahamiyatga ega: qidiruv orqali saytlarga keladigan trafik sun'iy intellekt javob mexanizmlari tufayli barqaror pasayib borayotgani nashriyotchilar va SEO mutaxassislari uchun sir emas. Agar sud Penske foydasiga hal qilinsa, bu Google kabi gigantlarning nashriyotchi kontentidan bepul foydalanish amaliyotiga jiddiy cheklov qo'yishi va butun raqamli reklama hamda kontent bozorining qoidalarini qayta belgilashi mumkin.