Amazon 21 yillik Mechanical Turk platformasini yopmoqda: sun'iy intellekt davri uni ortda qoldirdi

Amazon o'zining Mechanical Turk (qisqacha — MTurk) platformasini 21 yillik faoliyatidan so'ng butunlay yopmoqda. Bu qadam internetdagi eng qadimiy “ko'rinmas raqamli mehnat” bozorlaridan birining, shuningdek zamonaviy sun'iy intellektning inson ma'lumotlariga asoslangan infratuzilmasini yaratishga hissa qo'shgan platformaning tarixiga nuqta qo'ymoqda. Kompaniyaning ma'lum qilishicha, ichki tahlildan so'ng MTurk 30-sentabr kuni butunlay yopiladi; yangi mijozlarni qabul qilish esa allaqachon 30-iyuldan to'xtatilgan edi.

2005-yilda ishga tushirilgan xizmat “human intelligence tasks” (inson aqliy vazifalari, qisqacha — HIT) deb ataluvchi mayda topshiriqlar orqali kompaniyalar va tadqiqotchilarni ishchilar bilan bog'lardi — bu topshiriqlar ko'pincha atigi bir necha sentga bajarilardi. Amazon asoschisi Jeff Bezos bir vaqtlar MTurk'ni “sun'iy sun'iy intellekt” deb atagan edi — bu nom kompyuterlar hali ham qiynaladigan oddiy raqamli vazifalarni (rasmlarni belgilash, audioni matnga o'girish, ma'lumotlarni saralash) odamlar bajarishiga ishora qilardi. Platformaning o'zi nomini XVIII asrdagi, tashqi ko'rinishidan avtomatik bo'lib tuyulgan, ammo aslida ichida yashirin operator boshqargan shaxmat o'ynovchi mashina — “Mexanik turk”dan olgan.

Vaqt o'tishi bilan MTurk mashinaviy o'qitish infratuzilmasining bir qismiga aylandi: Amazon platformani katta hajmdagi ma'lumotlar to'plamlarini yig'ish va belgilash, inson fikr-mulohazasi orqali modellarni tekshirish hamda mashinaviy o'qitish tizimlarini qayta o'qitish vositasi sifatida tavsiflaydi. Kompaniyaning ma'lumotlariga ko'ra, o'z faoliyati cho'qqisida platformada 500 mingdan ortiq ishchi ro'yxatdan o'tgan edi.

Biroq MTurk'ga xos bo'lgan ish turi tobora avtomatlashtirish tomon siljib bormoqda. Shu bilan birga, Scale AI, Mercor va Prolific kabi yangi kompaniyalar aynan ilg'or sun'iy intellekt modellarini o'qitish uchun inson mehnatini jalb qilishga ixtisoslashgan biznes qurishga ulgurdi. Turkopticon tashkilotining faoli va ma'lumot bilan ishlovchi Krista Pawloski CNBC'ga bergan intervyusida MTurk yillar davomida asta-sekin so'nib borganini, chunki Amazon platformaga kamroq resurs ajratgani va ishchilar boshqa joylarga ko'chib o'tganini aytdi. Pawloski 2008-yilda farzand parvarishi ta'tilida “turking” bilan shug'ullana boshlagan va 2012-yilda bunga to'liq o'tgan — u bunday platformalarni moslashuvchan, masofaviy ishga muhtoj odamlar uchun “mazmunli daromad” manbai sifatida ta'riflaydi.

MTurk'ning yopilishi shunchaki bitta xizmatning tugashi emas — bu raqamli mehnat bozorining butun bir avlodi yakunlanayotganidan dalolat beradi: aynan shu turdagi arzon, mayda-chuyda inson mehnati zamonaviy sun'iy intellekt modellarining dastlabki o'qitish poydevorini yaratgan edi. Endi bu vazifani yanada ixtisoslashgan, yuqori sifatli ma'lumotlarga yo'naltirilgan yangi kompaniyalar egallamoqda — bu esa biznes uchun sun'iy intellekt ma'lumotlar zanjiri qanchalik tezlik bilan professionallashib borayotganini ko'rsatadi.