Meta 18 milliard dollarlik kelishuvdan so'ng TikTok va YouTube'ga qarshi original PR hujumini boshladi

Meta kompaniyasi voyaga yetmaganlarning ijtimoiy tarmoqqa qaramligi bo'yicha ochilgan sudni kutilmaganda kelishuv bilan yakunladi — kompaniya 12,7 milliard dollar asosiy to'lovni amalga oshiradi, agar TikTok va YouTube ham xuddi shunday choralarni joriy etib, har biri 5,3 milliard dollardan o'z kelishuviga kelsa, Meta yana 5,3 milliard dollar qo'shimcha to'laydi. Natijada umumiy summa 18 milliard dollargacha yetishi mumkin. Kelishuv doirasida o'smirlar Instagram va Facebook'da kuniga ikki soatgacha cheklanadi, tungi vaqtda ilovaga kirish bloklanadi, bildirishnomalar tartibga solinadi va ota-onalar uchun nazorat vositalari kengaytiriladi.

Ammo Meta bu bilan cheklanib qolmadi — kompaniya darhol ijtimoiy tarmoqlarda va bosma gazetalarda reklama kampaniyasini boshlab yubordi, unda TikTok va YouTube'ni "bizga o'smirlarni qo'llab-quvvatlashda qo'shiling" deb ochiqchasiga chaqirmoqda. Reklama Meta'ning kelishuv haqidagi blog postiga yo'naltiradi, u yerda shunday deyilgan: "Biz o'smirlar ushbu yangi sanoat standartidan foyda ko'rishini xohlaymiz, biroq buni yolg'iz amalga oshira olmaymiz — bu choralar faqat TikTok va YouTube kabi hamkasblarimiz bilan birga xuddi shunday qadamlar qo'yganimizdagina haqiqatan samarali bo'ladi."

Britaniyalik PR maslahatchisi Mark Borkovski bu harakatni "obro' jiudosi" (reputational jujitsu) deb atadi — ya'ni raqibni aynan uning kuchidan foydalanib mag'lub etish usuli. Brend va kommunikatsiya konsultanti Sem Goshye fikricha, bu "Meta uchun juda ayyor qadam": kompaniya TikTok va YouTube'ni shunday holatga qo'ymoqdaki, ularning deyarli har qanday javobi Meta foydasiga ishlaydi — agar ular Meta'ga ergashsa, Meta jamoatchilik bosimi o'z samarasini berdi deb da'vo qila oladi, ergashmasa esa, Meta "yaxshi tomon" sifatida ko'rinadi.

Biroq har kimning bu strategiyaga munosabati bir xil emas. PR maslahatchisi Sara Guding buni "o'zini oqlashga urinish va samimiyatsiz" deb baholadi — uning fikricha, Meta avval o'z xatosini tan olib, haqiqiy o'zgarishlarni ko'rsatganida, keyin butun sohaga — faqat TikTok va YouTube'ga emas — chaqiriq qilganida, ota-onalar va jamoatchilik ishonchini tiklashga yaqinroq bo'lardi. Forrester tahlilchisi Keyt Vinik esa bu harakat teskari natija berishi ham mumkinligini ta'kidlaydi, chunki Meta haqidagi jamoatchilik fikri hozircha ancha salbiy.

Qiziq jihati shundaki, agar o'smirlar Instagram'da kamroq vaqt o'tkazsa, ular vaqtini boshqa ilovalarda — aynan TikTok va YouTube'da o'tkazishi mumkin, bu esa reklama byudjetlarining ham o'sha tomonga oqishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, Borkovski ta'kidlaganidek, Meta'ning raqobatchilariga xuddi shunday xarajat va cheklovlarni "meros qilib qoldirish"da aniq tijorat manfaati bor. Mutaxassislar bir ovozdan ta'kidlaydiki, bunday PR harakatining muvaffaqiyati so'zlarda emas, balki Meta o'z va'dalarini qanchalik amalda bajarishida ko'rinadi.