"Delivery Protection Act": Nyu-York meri Mamdani va Teamsters kasaba uyushmasi Amazonga qarshi chiqdi

Amazon ishchilarini birlashtirgan Teamsters kasaba uyushmasi, "Alliance for a Greater New York" tashkiloti hamda Chakana savdo, ulgurji savdo va universal do'konlar xodimlari kasaba uyushmasi (RWDSU) vakillari Nyu-York shahar merhonasi oldida namoyish o'tkazib, Mer Zohran Mamdani qo'llab-quvvatlayotgan "Delivery Protection Act" (Yetkazib berishni himoya qilish to'g'risidagi qonun) loyihasini qabul qilishni talab qilishdi. Loyiha Amazonni shaharda yetkazib berishning oxirgi bosqichi — mahsulotni mijozga yakuniy yetkazib berish jarayoni — bo'yicha barcha haydovchilarni subpudratchilar orqali emas, bevosita o'z xodimi sifatida ishga olishga majbur qiladi.

Qonun loyihasi Amazon, FedEx va boshqa logistika kompaniyalariga Nyu-Yorkning barcha besh tumanida yetkazib berishning yakuniy bosqichi hamda asosiy ombor xizmatlari uchun uchinchi tomon pudratchilaridan foydalanishni taqiqlaydi. Uni Teamsters bilan bir qatorda AFL-CIO tarkibidagi Nyu-York shahar Markaziy mehnat kengashi va shahar kengashi a'zolarining aksariyat qismi qo'llab-quvvatlamoqda. Qarshi tomonda esa keng qamrovli biznes koalitsiyasi turibdi — Amazon, FedEx, logistika va yuk tashish kompaniyalari, barcha besh tumanning savdo-sanoat palatalari, Kichik biznesning milliy federatsiyasi, Tech:NYC, Ta'minot zanjiri federatsiyasi, Nyu-York yuk tashuvchilar assotsiatsiyasi, "Five Borough Jobs Campaign" harakati va boshqa tashkilotlar. Ushbu harakat buyurtmasi bilan o'tkazilgan tadqiqotga ko'ra, qonun kuchga kirsa, Nyu-York oilalarining yillik yetkazib berish xarajati 664 dollarga oshadi va shahardagi 10 mingdan ortiq ish o'rni xavf ostida qoladi.

Qonun loyihasi ilk bor o'tgan yilning sentyabrida Kuvins tumani kengash a'zosi Tiffani Kaban tomonidan taqdim etilgan va 2026-yilga ko'chirilgan. Loyihaga ko'ra, shaharda yetkazib berishning yakuniy bosqichi bilan shug'ullanuvchi har qanday ob'ektni ishga tushirish uchun litsenziya talab qilinadi, barcha yetkazib berish va ombor markazlari esa pudrat ishchilari emas, shtatdagi xodimlar bilan ishlashi shart. Loyiha tarafdorlari Amazonning uchinchi tomon Yetkazib berish xizmati provayderlari (DSP — Delivery Service Provider) modelidan "ishchilarga kam haq to'lash, xavfsiz bo'lmagan mehnat sharoitlariga ko'z yumish va qonunni buzganda yoki jamoatchilikni xavf ostiga qo'yganda javobgarlikdan qochish" maqsadida foydalanayotganini ta'kidlamoqda.

"Amazon kabi korporatsiyalar ekspluatatsiyaga asoslangan pudrat tizimi orqali javobgarlikdan chetlanib, milliard dollarlik biznes modellarini qurmoqda, — dedi Mer Mamdani. — Foydani odamlardan ustun qo'yadigan bu pudrat modeliga barham berish va oddiy nyu-yorkliklar manfaatiga xizmat qiladigan iqtisodiyot qurish vaqti keldi."

Amazon esa qonun kuchga kirsa, 40 dan ortiq Yetkazib berish xizmati provayderiga salbiy ta'sir ko'rsatishini va ushbu kichik biznes hamkorlaridagi 5 mingdan ortiq ish o'rnini xavf ostiga qo'yishini ta'kidlamoqda. Kompaniya aprel oyida taqdim etgan bayonotida DSP haydovchilarining o'rtacha soatlik maoshi deyarli 24 dollarni tashkil etishini, to'liq stavkadagi haydovchilar esa shahar belgilagan minimal talablardan yuqori tibbiy sug'urta va haq to'lanadigan ta'til bilan ta'minlanishini bildirdi. Shuningdek, kompaniya 2019-yildan buyon xavfsizlik dasturlariga 2,5 milliard dollardan ortiq mablag' yo'naltirganini — jumladan, 180 mingdan ortiq haydovchini tayyorlagan "Last Mile Driver Academy" o'quv markazini, kameralar bilan jihozlangan yetkazib berish avtomobillarini hamda Manhetten va Bruklinda ishlatilayotgan 800 dan ortiq elektr yuk velosipedini — misol qildi. Amazonning ogohlantirishicha, qonun qabul qilinsa, u o'zining 10 ta taqsimot markazini Nyu-Yorkdan boshqa hududga ko'chirishga majbur bo'lishi mumkin, bu esa mijozlarga yetkazib berish muddatining uzayishiga olib keladi.

"The Wall Street Journal" tahririyati "Delivery Protection Act"ni Teamsters va uning ittifoqchilari uchun pudratga asoslangan yetkazib berish ishini butun mamlakat bo'ylab tugatishga qaratilgan sinov maydoni sifatida baholamoqda. Dalil sifatida tahririyat United Parcel Service (UPS) kompaniyasining o'n minglab xodimni ishdan bo'shatganini, buning bir sababi sifatida esa 2023-yilda Teamsters bilan tuzilgan mehnat shartnomasi xarajatlarini keltiradi. Tahririyatda shunday deyiladi: "Mustaqil pudratchilik modeliga barham berish — siyosiy chap qanotning uzoq yillik maqsadi, va bu yo'lda kichik biznesning ezilishidan ular qayg'urmaydi."

Bu Amazonning Nyu-York siyosiy elitasi bilan birinchi ziddiyati emas. 2019-yilda kompaniya mahalliy siyosatchilar va faollarning qarshiligidan so'ng Kuvinsda ikkinchi bosh qarorgohini ochish rejasidan voz kechgan edi — bu qadam shahar uchun taxminan 25 ming yuqori maoshli ish o'rnining yo'qolishiga sabab bo'lgan deb hisoblanadi.