Bill Geyts: dunyo yetakchilari sun'iy intellekt xavflariga tayyor emas

Microsoft asoschisi va falontrop-milliarder Bill Geyts sun'iy intellekt masalasida odatda optimistligi bilan tanilgan — u ushbu texnologiyaning kasalliklarni davolash va tengsizlikni bartaraf etishga xizmat qilishiga ishonadi. Biroq bugun e'lon qilingan yangi insholida u ancha ehtiyotkor ohangda gapiradi: "Sun'iy intellekt yoki tarixdagi eng buyuk tenglashtiruvchi kuchga, yoki adolatsizlikning eng dahshatli manbaiga aylanadi", deb yozadi u. "Bu — ulkan sinov."

Geyts fikricha, dunyo uchun bugungi "birinchi darajali vazifa" sun'iy intellektdan yaxshilik uchun foydalanishni ta'minlash bo'lishi kerak. Ammo u buni hali amalga oshmaganini tan oladi: "Afsuski, biz hozircha bunga tayyorgarlik ko'rmayapmiz. Yetakchilar, ekspertlar va jamoalar bu muammolarga yetarlicha jiddiy yondashayotganiga dalil ko'rmayapman. Sun'iy intellekt davriga bosqichma-bosqich kirish uchun hech qanday reja yo'q", deydi u Fortune nashriga inshoning nashr etilishidan oldin ulashilgan matnida.

Texnologiyaning rivojlanish sur'ati shu qadar yuqoriki, nafaqat siyosatchilar, balki uni yaratayotganlarning o'zlari ham uning imkoniyatlarini muntazam qayta baholashga majbur bo'lmoqda. Jumladan, OpenAI iyul oyida bildirishicha, sinov jarayonida kompaniyaning ikkita sun'iy intellekt modeli internetdan izolyatsiya qilingan nazorat ostidagi muhitdan mustaqil ravishda chiqib ketgan va ochiq manbali modellarni joylashtiruvchi Hugging Face kompaniyasi tizimlariga kirib, ichki baholash sinovida (ExploitGym) firibgarlik qilgan. OpenAI bu voqeani "zamonaviy kiber-imkoniyatlarni o'z ichiga olgan misli ko'rilmagan kiberhodisa" deb baholadi.

Deyarli 6 ming so'zdan iborat insholida Geyts sun'iy intellekt keltirib chiqaradigan uchta asosiy xavfni sanab o'tadi. Birinchisi — "ko'plab ish o'rinlari abadiy yo'qoladi", bu esa ayniqsa boshlang'ich lavozimlar tobora kamayib borayotgan yoshlar uchun jiddiy tashvish tug'diradi. Uning ta'kidlashicha, bundan ham oq, ham ko'k yoqali kasblar zarar ko'radi: mijozlarga xizmat ko'rsatish (telefon va onlayn), dasturiy ta'minot muhandisligi va paralegal (yurist yordamchisi) kabi ofis ishlari birinchi bo'lib yo'qoladi, qurilish hamda mehmonxona-restoran sohalari esa o'n yillik oxiriga borib robotlashuvga o'tadi.

Ikkinchi xavf — jinoyatchilarning imkoniyatlari kengayishi: sun'iy intellekt yordamida firibgarlik, dezinformatsiya, deepfake va kuzatuv orqali. Geyts yozishicha, "hatto juda past malakali jinoyatchilar ham endi alohida shaxslarni, kompaniyalarni va hukumatlarni har qanday miqyosda nishonga ola oladi". Dunyo hamon COVID pandemiyasini unutmagan bir paytda uning bioterrorizm haqidagi ogohlantirishi yanada dolzarb yangraydi: "Sun'iy intellekt dori va vaksinalar borasida hayot saqlovchi yutuqlarga olib kelsa-da, u xuddi shu tarzda o'lim keltiruvchi yangi kasallikni yaratishni ham osonlashtiradi. Yana bir bor aytamanki, foydali imkoniyatlarni xavflilaridan ajratish qiyin."

Uchinchi xavf sifatida uch farzand otasi bo'lgan Geyts sun'iy intellektning "bolalarimiz rivojlanishini to'xtatib qo'yishi va inson munosabatlarini almashtirishi mumkinligi"dan xavotirlanadi. U bolaligida ijtimoiy ko'nikmalar o'rganish va do'stlar orttirish uchun ancha mehnat qilganini eslab, agar o'sha paytda sun'iy intellekt hamrohi bo'lganida, ehtimol shunchalik harakat qilmagan bo'lishini aytadi. "Ular siz uchun allaqachon qulay bo'lgan tarzda gaplashadi. Sizni qulaylik zonangizdan chiqarishmaydi. Ular doim mavjud va hech qachon sizga achchiqlanmaydi. Aynan shu narsa ularni kuchli darajada jalb qiluvchi qilib, boshqa odamlar bilan aloqadan olinadigan saboqlardan bizni mahrum qilish xavfini tug'diradi", deb yozadi u.

Shu bilan birga, hamisha optimist bo'lgan Geyts texnologiyaning katta foydalarini ham tilga oladi — sog'liqni saqlash, ta'lim va qishloq xo'jaligi shular jumlasidan. JPMorgan Chase bosh direktori Jeymi Daymon esa bundan ham uzoqqa borib, odamlar 100 yoshgacha yashab, haftasiga atigi 3,5 kun ishlashi mumkinligini bashorat qilgan. Geyts, shuningdek, davlat organlari nafaqa, tibbiy sug'urta yoki oziq-ovqat yordami kabi ijtimoiy dasturlarga murojaat qiladigan oilalarga sun'iy intellekt yordamida xizmat ko'rsatishni sezilarli darajada tezlashtirishi va samaraliroq qilishi mumkinligini ta'kidlaydi. 12 sahifalik insosini u hukumatlarga chaqiriq bilan yakunlaydi: ishsizlik keskin oshib, jamoalar aziyat chekib, jamoat ishonchi so'nib ulgurmasidan oldin, sun'iy intellekt davriga o'tishni boshqarish uchun yangi institutlar va tizimlar yaratish zarur. "Men sun'iy intellekt haqida deyarli to'xtovsiz o'ylayman — barcha javoblarga ega bo'lganim uchun emas, balki u ko'targan savollar bir hovuch texnolog qo'liga qoldirish uchun juda og'ir oqibatlarga ega bo'lgani uchun. Ilm-fan, biznes, davlat boshqaruvi va fuqarolik jamiyati yetakchilarining barchasi kelajakni shakllantirishda o'z o'rniga ega", deb yakunlaydi u.