Barcha Google bilan muzokara olib borayotganda, Meta internetni bepul oʻqimoqda

Bot xavfsizligi bilan shugʻullanuvchi DataDome kompaniyasi ma'lumotlariga koʻra, 2026-yilning ikkinchi chorag'ida oʻz tarmogʻi orqali 17,7 milliard AI agent so'rovi qayd etilgan — bu birinchi chorakka nisbatan 45 foizga oʻsish. Bu oʻsish Google yoki OpenAI hisobiga emas, balki Meta hisobiga toʻgʻri keladi: Meta-ExternalAgent boti chorak ichida 74 foizga, Meta-WebIndexer esa 163 foizga oʻsdi, va bu ikki bot birgalikda DataDome kuzatuvidagi AI agent trafigining koʻpchilik qismini tashkil qilmoqda — ammo nashriyotlarga deyarli hech qanday tashrif qaytarmasdan. Shuni ta'kidlash kerakki, DataDome bot himoyasi xizmatlarini sotadi, shu sababli uning statistikasi oʻz manfaatidan xoli emas — biroq umumiy tendensiya buni inkor etib boʻlmaydigan darajada aniq: robots.txt fayllari boʻyicha esa GPTBot hamon eng koʻp bloklanadigan AI bot hisoblanadi, garchi u internetni eng koʻp “oʻqiydigan” bot boʻlmasa-da.

Muallif ta'kidlaganidek, bu farq Google va Meta'ning tarixiy roli bilan bogʻliq. 20 yil davomida Google bilan kelishuv aniq edi: Google saytingizni oʻqiydi, Google sizga tashrifchi yuboradi. Google'ning AI xulosalari bu tashrifchilarni saytga yubormay oʻzida saqlab qola boshlaganida, nashriyotlar buni “buzilgan va'da” sifatida qabul qilishdi — shu sababli javob chorasi bloklash, litsenziyalash va sud jarayonlari koʻrinishida namoyon boʻlmoqda.

Meta esa hech qachon foydalanuvchini saytga yuborishni va'da qilmagan — uning modeli har doim foydalanuvchini oʻz platformasi ichida saqlashga qaratilgan boʻlgan. Shu sababli Meta botlari internetning eng faol oʻquvchisiga aylanganida, bu “yoʻqotish” sifatida his qilinmadi, chunki hech qachon “bergan va'da” boʻlmagan. Ayni paytda, foydalanuvchini oʻzida saqlash modelini mukammallashtirgan kompaniya endi boshqalarning mehnatining eng katta iste'molchisiga aylandi — Google esa aynan shu modelni koʻchirishga urinmoqda.

Meta faqat eng yirik nashriyotlarga toʻlov qiladi: 2026-yil martda News Corp bilan yiliga 50 million dollargacha yetadigan litsenziya bitimini imzoladi, bu Meta AI javoblari va modellarni oʻqitishni qamrab oladi, shunga oʻxshash kelishuvlar CNN, Fox News va USA Today bilan ham mavjud. Ammo bu stol atrofida faqat bir necha oʻnlab eng yirik media brendlari oʻrin oladi, Meta botlari esa hammani — kichik doʻkon, blog yoki sohaviy nashrni ham — bab-baravar oʻqiydi.

Muallif xulosasi shunday: kichik veb-saytlar uchun bugungi kunda amaliy yechim yoʻq, biroq log fayllarni kuzatib borish va qaysi bot haqiqatan saytni oʻqiyotganini bilish muhim. Yagona uzoq muddatli yechim — auditoriya bilan toʻgʻridan-toʻgʻri, platformalar kamaytira olmaydigan aloqa kanallarini rivojlantirishdir.