Sony tergovi: WPP mijozlar mablag'ini "global jinoyat maydoni" darajasida boshqargan

Dunyoning eng yirik reklama xoldingi WPP'ga qarshi ochilgan sud ishida yangi hujjatlar paydo bo'ldi: ulardan biriga ko'ra, kompaniyaning yirik hamkorlaridan biri — Sony — WPP faoliyatini tekshirib, uning bir necha bozorda, jumladan Xitoyda, mijozlarga tegishli chegirmalarni ushlab qolganini aniqlagan. Sony bu amaliyotni "global jinoyat maydoni" deb ta'riflagan.

Da'voga ko'ra, Sony o'z topilmalarini 2025-yilda WPP'ga taqdim etgan. WPP'ning media-investitsiya bo'linmasi GroupM (hozirgi nomi — WPP Media) mijozlarning umumiy reklama byudjetidan foydalanib media egalari bilan chegirma kelishuvlarini tuzgan, so'ngra "vositachi brokerlar" tarmog'i orqali chegirmalarning bir qismini o'ziga qoldirgan. Sud hujjatlarida keltirilgan Sony taqdimotining bir slaydiga ko'ra, 2024-yilda Xitoyda mijozlarga qaytarilgan mablag' taxminan 110 million dollarni tashkil etgan, shu vaqtda 350 million dollar esa "keyingi foydalanish uchun" WPP ixtiyorida qolgan.

Bu ayblovlar noyabr oyida GroupM'ning uzoq yillik rahbarlaridan biri Richard Foster tomonidan qo'zg'atilgan sud ishining bir qismi. Foster o'zi reklama byudjetlaridan noqonuniy foydalanish sxemasi haqida signal berganidan so'ng, kompaniya unga qarshi qasos olgani va uni ishdan bo'shatganini da'vo qiladi. Uning bahosicha, GroupM besh yil davomida chegirma bitimlaridan 1,5–2 milliard dollar atrofida noqonuniy foyda olib qolgan, u WPP'dan kamida 100 million dollar tovon undirishni talab qilmoqda.

WPP da'voni "asossiz" deb atadi va uni rad etish bo'yicha yangi murojaat tayyorlayotganini bildirdi. Sony esa sud jarayoni davom etayotgani sababli sharh berishdan bosh tortdi. Shu bilan birga, WPP'ning Xitoydagi media bo'linmasi allaqachon jiddiy huquqiy tekshiruvga uchragan: GroupM Xitoy sobiq investitsiya bo'yicha rahbari Di Fey 176 million dollarlik pora olganlikda ayblanib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan (u hukmga shikoyat qilmoqda).

Voqea reklama sohasidagi eski, ammo hech qachon to'liq hal bo'lmagan bahsni — "principal media" (agentlik mijozlar nomidan yirik hajmda media sotib olib, uni chegirma bilan qayta sotish) modelini yana kun tartibiga qaytardi. Agentliklar bu model mijozlar uchun ko'pincha arzonroq ekanini ta'kidlaydi, tanqidchilar esa u shaffof e'lon qilinganda ham agentlikni mijoz manfaati o'rniga o'z foydasini ko'zlashga undashi mumkinligini aytadi. Konsalting kompaniyasi Madison and Wall bahosicha, AQShda yirik brendlar va agentliklar faoliyatining "yuqori bir xonali yoki past ikki xonali" foizi aynan shu modelga to'g'ri keladi.

Foster advokati Uilyam A. Bryuer III bildirishicha, ish mohiyati oddiy: "Richard Foster har qanday agentlik javob berishga tayyor bo'lishi kerak bo'lgan savolni berdi — sizning foydangiz mijozlarga sodiq xizmatdan keladimi yoki yo'qmi?"