"Pervert ko'zoynaklar": Meta'ning aqlli ko'zoynaklari maxfiylik mojarosiga aylanmoqda

Yuz tanish texnologiyasi, biometrik skanerlash va ma'lumotlar to'planishi davrida shaxsiy hayot maxfiyligini himoya qilish uchun "qurollanish poygasi" davom etmoqda. Endi bu tashvish kiyiladigan qurilmalar — xususan, aqlli ko'zoynaklar tomonidan yanada kuchaymoqda: odamlar jamoat joylarida o'zlarini suratga olinishdan qanday himoya qilishni o'ylab topmoqda — kimdir hazil sifatida Disney qo'shiqlarini kuylashni maslahat bersa, kimdir maxsus dasturlardan foydalanmoqda.

Bu tashvish bejiz emas. Meta'ning kamera o'rnatilgan "Ray-Ban Meta" ko'zoynaklari jamiyatda "pervert ko'zoynaklar" (ya'ni, buzuq niyatli kuzatuvchi ko'zoynaklar) laqabini oldi — chunki ular yordamida odamlarni kiyim almashtirayotgan paytda suratga olish holatlari qayd etilgan. Kompaniya hatto sud jarayoniga tortilgan: bir tadqiqot Meta'ning subpudratchilari foydalanuvchilarning eng shaxsiy lahzalarini ko'rib chiqayotganini fosh qilgan. Garvard universiteti professori Jim Valdoning so'zlariga ko'ra: "Biz g'alati davrda yashayapmiz. Meta ko'zoynaklari, yuz tanish texnologiyasi, sun'iy intellekt va boshqa bir qancha texnologiyalarning uyg'unlashuvi bizni hali tayyor bo'lmagan muhitga olib kelmoqda."

Muammo shu qadar jiddiyki, hatto Instagram ham chora ko'rishga majbur bo'lgan — platforma Meta ko'zoynaklari orqali jonli translyatsiya qilib, millionlab obunachi to'plagan bir qator akkauntlarni kontentdan foydalanish qoidalarini buzgani uchun bloklagan. Ko'zoynaklarning old qismidagi oq LED chirog'i yozib olish jarayonida yonib turadi va, Meta'ning ta'kidlashicha, uni o'chirib bo'lmaydi — biroq mutaxassislar bu yetarli emas, deb hisoblaydi. "Ular iste'molchi uchun xavfsizlikni ta'minlayapti, ammo iste'molchi atrofidagilar uchun emas", dedi Valdo.

Sidney universiteti tadqiqotchilari o'tkazgan tahlilga ko'ra, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan "tanishuv san'ati" kontenti so'nggi yillarda ko'paygan — bunda erkaklar ko'chada ayollarga yaqinlashish jarayonini yashirincha suratga oladi. Tahlil qilingan 350 dan ortiq videoning 60 foizida potentsial ta'qib xarakteridagi xatti-harakatlar aniqlangan, 43 foizida esa ayollar kamsituvchi sharhlarga duchor bo'lgan yoki shaxsiy ma'lumotlari oshkor qilingan. Tadqiqot muallifi doktor Militsa Stilinovich: "Bularning barchasi bizni jiddiy tashvishga solishi kerak", dedi.

Bunga javoban foydalanuvchilar o'zlarini himoya qilishning turli usullarini izlamoqda. Professor Iv Janreno ishlab chiqqan bepul "Nearby Glasses" ilovasi foydalanuvchilarni yaqin atrofda Meta ko'zoynagi borligi haqida ogohlantiradi va Google Play'da 100 mingdan ortiq marta yuklab olingan. Shu bilan birga, huquqshunos Djin Kang "Disney qo'shiqlarini kuylash orqali himoyalanish" kabi mualliflik huquqiga asoslangan usullarning samarasiz ekanini ta'kidlaydi: "Agar siz suratga olinayotgan shaxs bo'lsangiz, kompozitsiyaga hech qanday mualliflik huquqingiz yo'q." Uning fikricha, bunday holatlarda aslida maxfiylik huquqiga asoslangan da'volar ancha samaraliroq bo'lishi mumkin.

Voqea shuni ko'rsatadiki, kamera va sun'iy intellekt bilan jihozlangan kiyiladigan qurilmalar ommalashgani sari, jamoat joylarida maxfiylik va roziliksiz suratga olish masalasi endi nafaqat texnologik, balki huquqiy muammoga ham aylanmoqda — va bu borada aniq qonuniy chegaralar hali ishlab chiqilmagan.