"Katta kvant migratsiyasi" boshlanmoqda: 2 trillion dollarlik raqamli aktiv xavf ostida

Kripto ixlosmandlari, ehtiyot bo'ling — endi aktivlarni ko'chirish vaqti kelib qolgan bo'lishi mumkin. Olimlar hozirda kriptovalyuta va boshqa blockchain asosidagi aktivlarni himoya qiluvchi matematik asoslarni izdan chiqarishga qodir kvant kompyuterlar yaratishga tobora yaqinlashmoqda. Shu sababli, butun sanoat bunday kompyuterlar paydo bo'lgunga qadar o'z kriptografik infratuzilmasini yangilab ulgurishi kerak. Kvant-xavfsiz blockchain tarmog'i Quantus'ning hamasoschisi va bosh direktori Christopher Smitning ta'kidlashicha, "katta kvant migratsiyasi butun raqamli aktivlar sanoatining ishtirokini talab qiladi".

Kvant hisoblash axborotni qayta ishlashning tubdan boshqa usuli hisoblanadi. An'anaviy kompyuterlar 0 yoki 1 ko'rinishidagi bitlardan foydalanadi va bu tranzistorlarni qanchalik kichraytirish mumkinligi bilan cheklangan. Kvant kompyuterlar esa hisob-kitoblarni kubitlar (subatomik zarrachalar va ushlab turilgan ionlar yordamida ma'lumotni kodlaydigan kvant hisoblash birligi) orqali amalga oshiradi — bu, nazariy jihatdan, istalgan hisob-kitobni bugungi texnologiyaga nisbatan ancha qisqa vaqtda bajarish imkonini beradi.

Yaqin vaqtgacha raqamli aktivlarga egalik huquqini tasdiqlovchi kriptografiya deyarli buzib bo'lmaydigan hisoblanardi. Sababi oddiy: bugungi klassik kompyuterlar tranzaksiyalarga ruxsat beruvchi maxfiy kalitni topish uchun zarur hisob-kitoblarni bajarishga amalda ojiz. Ma'lumotlarga ko'ra, oddiy superkompyuterga bunday kriptografik kodni buzish uchun yuz millionlab yil kerak bo'ladi.

Ammo yetarlicha kuchli kvant kompyuter bu vaziyatni tubdan o'zgartirishi mumkin, deb ogohlantiradi Smit. Uning so'zlariga ko'ra, 2 trillion dollardan ortiq raqamli aktiv 30 yildan buyon kvant hujumiga zaif ekani ma'lum bo'lgan elliptik egri chiziqlar kriptografiyasi bilan himoyalangan — bu deyarli butun kripto bozorining (umumiy qiymati 2,16 trillion dollar) hajmiga teng. Xavf yanada yaqinlashmoqda: Smitning so'zlariga ko'ra, sun'iy intellekt kvant tadqiqotlarini tezlashtirish uchun ishlatilmoqda, Google tadqiqotchilari esa kriptovalyutalarda qo'llaniladigan elliptik egri chiziq kriptografiyasiga hujum qilish uchun zarur hisoblash resurslari ilgari o'ylanganidan kamroq bo'lishi mumkinligini taxmin qilishmoqda.

Smit va Quantus fikricha, yirik Bitcoin hamyonlari kvant hujumining aniq nishoniga aylanishi mumkin — jumladan, uning so'zlariga ko'ra 10 milliard dollardan ortiq mablag' saqlanadigan Binance'ning Bitcoin sovuq hamyoni. Bundan-da xavfliroq nishon esa USDT ustidan boshqaruv huquqiga ega administrativ kalit bo'lishi mumkin: bu kalit stablecoin emissiyasini nazorat qiladi, ya'ni uni buzish tajovuzkorga butun kripto tizimidagi aktivlarni manipulyatsiya qilish imkonini berishi mumkin. Smitning ta'kidlashicha, "bu DeFi (markazlashmagan moliya — bank vositachiligisiz ishlaydigan moliyaviy xizmatlar tizimi) sohasidagi hamma narsani bir zumda izdan chiqarishi mumkin". Biroq Coinbase butun kripto ekotizimini bir xilda zaif deb hisoblashdan ogohlantiradi: birja Fortune nashriga bergan izohida Bitcoin'ning asosiy infratuzilmasi katta darajada xavfsizligini, haqiqiy zaiflik esa hamyon darajasida yotishini bildirdi.

Google kriptovalyuta tizimlari zaif kriptografiyadan 2029-yilga qadar voz kechishi kerakligini taklif qildi. AQSh Milliy standartlar va texnologiyalar instituti (NIST) ham tashkilotlarni "postkvant" kriptografiyaga o'tishga undab kelmoqda va bunday qudratli kvant kompyuterlar hujumiga bardosh bera oladigan yangi algoritmlarni allaqachon standartlashtirgan. Sanoat uchun kriptografiyani almashtirishning o'zi migratsiyani qanday amalga oshirish haqidagi qarordan ko'ra osonroq bo'lishi mumkin. Coinbase'ning fikricha, blockchain'ga kvant-bardoshli imzolarni qo'shish hal qilinadigan muhandislik masalasi, ammo ancha murakkab savol — vaqtida ko'chirilmagan tangalar taqdiri qanday bo'lishida. Ishlab chiquvchi kvant-bardoshli tizim yaratishi mumkin, biroq agar birja uni qo'llab-quvvatlamasa, foydalanuvchilar aktivlarini ko'chira olmay qolishi mumkin; agar hamyon uni joriy etmasa, foydalanuvchilar xavf ostida qolaveradi. Smit ta'kidlaganidek, "kastodianlar, birjalar, mobil va apparat hamyon provayderlari, blockchain ishlab chiquvchilari va foydalanuvchilarning barchasi raqamli aktivlarni himoya qilish uchun harakat qilishi kerak bo'ladi".

Coinbase ham bu muammoni hal qilish butun sanoatning birdek kelishilgan harakatini talab qilishiga qo'shiladi. Kompaniya BlackRock, Fidelity Digital Assets, Block, Blockstream va Strategy kabi yirik moliya institutlari va Bitcoin kompaniyalari qo'llab-quvvatlaydigan Bitcoin Security Consortium tashabbusining asoschi a'zolaridan biri hisoblanadi. Shuni ta'kidlash kerakki, kvant hujumini amalga oshira oladigan mashina yaratish hozircha mavjud imkoniyatlardan tashqarida turibdi. Ammo tayyorgarlik ko'rish vaqti aynan hozir. Smitning so'zlari bilan aytganda, "bir yil oldin tayyor bo'lish bir kun kech qolishdan ancha yaxshiroqdir".