GEO ma'lumotlariga ishonch muammosi: SEOlar ma'lumotni xohlaydi, platformalarni emas

GEO (Generative Engine Optimization — generativ qidiruv tizimlari uchun optimallashtirish) sohasi so'nggi paytlarda SEO dunyosining eng qizg'in mavzusiga aylandi, ammo bu sohani o'lchash uchun yaratilgan vositalarga bo'lgan ishonch masalasi hali ochiq qolmoqda. UnboundAnswers.com asoschisi va bosh direktori Duane Forrester iyul oyida uch hafta davomida AI qidiruvdagi ko'rinuvchanlik ustida ishlaydigan mutaxassislar orasida so'rov o'tkazdi. Unga o'z tarmog'i, uning qayta ulashishlari hamda LinkedIn va X'dagi pullik reklamalar orqali jalb qilingan 163 kishi javob berdi. Bu o'z-o'zini tanlagan namuna bo'lgani uchun butun sohani emas, balki mavzuga chuqur kirishgan amaliyotchilarni aks ettiradi; natijalarning xatolik chegarasi taxminan 7 foizni tashkil qiladi.

So'rov ikki raqamga tayanadi. Ishtirokchilardan besh xil AI ko'rinuvchanlik ma'lumoti — so'rovlarni kalit so'zlardan tashqari moslashtirish, raqobatchilar bilan solishtirish, brend haqidagi eslatma modelni o'qitish jarayonidan yoki real vaqtdagi qidiruvdan kelib chiqqanini aniqlash, matn parchasi darajasidagi atributsiya va iqtibos holati — qanchalik qimmatli ekanini baholash so'ralganda, o'rtacha ball 5 balldan 4.20 ni tashkil etdi. Ammo shu turdagi ma'lumotni taqdim etadigan alohida platformaga sarmoya kiritish qanchalik oqilona ekani so'ralganda, ball 3.19 gacha tushib ketdi. Atigi 44 foiz respondent bunday vositani sotib olishni foydali deb hisobladi, deyarli uchdan bir qismi esa buni 5 balldan 1 yoki 2 deb baholadi.

123 kishi (75 foiz) ochiq savolga batafsil javob yozdi va bu chuqur ishonchsizlik ifodasi bo'lib chiqdi. Eng ko'p uchragan mavzular: metodologiyaning noshaffofligi va ishonchsizlik — 24 foiz, natijani biznes qiymatiga bog'lay olmaslik (ROI) — 20 foiz, modelning beqarorligi va shaxsiylashtirilgan javoblar — 15 foiz, sun'iy so'rov ro'yxatlari haqiqiy foydalanuvchi talabini aks ettirmasligi — 11 foiz, ma'lumotning amaliy harakatga aylanmasligi — 9 foiz. Bir nechta respondent bir xil muammoni tasvirladi: siz o'zingiz kuzatadigan so'rovlar ro'yxatini tuzasiz, demak oldindan nima bo'yicha ko'rinishingiz kerakligini o'zingiz belgilaysiz, keyin esa shu ro'yxat bo'yicha o'zingizni baholaysiz — bittasi buni "o'z-o'zini oqlovchi bashorat" deb atadi.

Muhim topilma shundaki, muammo narxda emas. Atigi 7 foiz respondent narxni muammo sifatida ko'rsatdi, 57 foizi esa yo "men bu raqamga ishonmayman", yo "buni pulga bog'lay olmayapman" dedi. Forrester buni so'rovning eng foydali xulosasi deb ataydi: bu toifadagi vositalarni orqada ushlab turayotgan narsa ularning qimmatligi emas, balki ularga bo'lgan ishonchsizlik. Chuqurroq tahlil shuni ko'rsatadiki, ishonch masalasini ko'targan respondentlar ma'lumotni xuddi boshqalar kabi qadrlaydi (4.20 ga qarshi 4.19) va xuddi shunday byudjetga ega, ammo ularning platformaga sarmoya kiritishga tayyorligi 3.36 dan 2.76 gacha pasayadi — demak, masala pulda emas, ishonchda.

Respondentlar aynan qanday ma'lumotni xohlashini ham so'rov ko'rsatib berdi: so'rovlarni kalit so'zlardan tashqari moslashtirish — 90 foiz, raqobatchilar bilan solishtirish — 83 foiz, ma'lumot o'qitishdan yoki real vaqtdagi qidiruvdan kelganini bilish — 83 foiz, matn parchasi darajasidagi atributsiya — 75 foiz, iqtibos holati — 71 foiz uchun muhim deb topildi. Qaysi tizimlar muhimligiga kelsak, Google'ning AI Overviews va AI Mode funksiyalari 95 foiz, ChatGPT 94 foiz, Gemini 75 foiz, Claude 64 foiz, Perplexity 34 foiz va Copilot 25 foiz bilan yetakchilik qildi.

Forrester so'rov natijalarini kattaroq kontekstga qo'yadi: IBISWorld ma'lumotlariga ko'ra, AQShning o'zida SEO va internet marketing konsalting sohasida taxminan 715 000 kishi ishlaydi, so'rovga esa ularning atigi 163 tasi, ya'ni har 4400 kishidan bittasi javob berdi. Muallifning ta'kidlashicha, sohaning AI qidiruvni mavjudlik uchun tahdid sifatida tez-tez muhokama qilishi bilan haqiqiy amaliy ishtirok darajasi o'rtasidagi bu tafovut — so'rovning eng samimiy xulosasi bo'lishi mumkin: gap-so'z ko'p, amaliy harakat esa kam.