So'nggi 12 oyda yuzlab AI mahsuldorlik vositasi tug'ildi — ularning aksariyati omon qolmaydi

Venchur kapitali fondi Northzone'ning o'sish yo'nalishi rahbari va sherigi Sanjot Malhi ochiq aytadi: dunyoga yana bitta AI mahsuldorlik vositasi kerak emas. So'nggi 12 oy ichida uning jamoasi shu turdagi yuzlab mahsulotni baholab chiqqan va ularning aksariyati, uning fikricha, yaqin kelajakda bozordan tushib qolishga mahkum.

2023–2024-yillarda AI mahsuldorlik vositalari portlash darajasida ko'paydi: dasturchilar Lovable orqali "vibe coding"ni kashf etishdi, advokatlar Harvey xizmatidan foydalana boshladi, shifokorlar Abridge yordamida byurokratik ishlarni qisqartirdi, oddiy ofis xodimlari esa Granola kabi yozuv yordamchilari bilan samaraliroq ishlay boshladi. Bu vositalarning barchasi va'da qilinganini bajardi — qidirdi, umumlashtirdi, avtomatlashtirdi, vaqtni tejadi. Ammo Malhi ta'kidlashicha, bugun bunday gorizontal va tarmoqqa xos vositalarning soni yuzlab, hattoki minglab hisoblanadi — bu raqamning o'zi haddan tashqari to'yingan bozordan darak beradi.

Northzone tahliliga ko'ra, AI ilovalari hozirda yiliga taxminan 150–200 milliard dollarlik yillik daromad (ARR) yaratmoqda, bunda eng katta va yetuk segment — AI yordamida dasturlash — shu daromadning 20–30 foizini tashkil etadi. Bu yo'nalish oddiy yordamchi vositadan (GitHub Copilot) boshlanib, mustaqil harakat qiluvchi tizimlarga — Cursor, Claude Code, Codex — aylandi, endi esa Blitzy va Factory kabi platformalar haftalar davomida inson aralashuvisiz mustaqil ishlay oladigan to'liq avtonom mehnat tizimlariga o'sib chiqmoqda.

Malhi buni Warren Buffett'ning taniqli "iqtisodiy handaq" (moat — raqobatchilardan mustahkam himoyalangan biznes ustunligi) nazariyasi bilan taqqoslaydi. Ammo bugun, ayniqsa AI-negizli kompaniyalarda, bunday himoya tarixda hech qachon bo'lmagancha zaif. ChatGPT ishga tushirilgan 2022-yil noyabridan buyon AI ekotizimida sof holda taxminan 1 trillion dollarlik yangi daromad paydo bo'lgan — bu misli ko'rilmagan sur'at. Biroq shu daromadning qanchalik barqaror ekani hech qachon hozirgidek noaniq bo'lmagan, chunki ochiq manbali modellar, yangi chip ishlab chiqaruvchilar va hatto AI modellarining o'zi mavjud ilovalarni istalgan payt siqib chiqarishi mumkin.

Northzone bashoratiga ko'ra, keyingi 12 oy samaradorlik emas, balki innovatsiya davri bo'ladi: sun'iy intellekt yordamida yangi dori vositalari va materiallarni kashf etish, mudofaa sohasida avtonom AI tizimlari orqali dunyoni xavfsizroq qilish, hatto jismoniy AI (robototexnika) raqamli AI'dan ham kattaroq bozorga aylanishi mumkin.

Northzone bu yo'nalishga tasodifan kelmagan — fond deyarli ikki yil davomida chinakam avtonom mehnat tizimi qanday ko'rinishda bo'lishini o'rgangan va bir yildan ortiq vaqt davomida, mahsuldorlik vositalari katta mablag' jalb qilayotgan bir paytda ham, o'z pozitsiyasini o'zgartirmay kutgan. 2026-yil boshidan buyon esa fond yuz millionlab dollarlik investitsiya raundlariga rahbarlik qilmoqda, chunki fundamental intellekt, chuqur mulohaza yuritish va o'z-o'zini o'rgatish tsikllarining birlashishi natijasida uzoq muddat davomida mustaqil harakat qila oladigan tizimlar paydo bo'ldi.