Daniel Lubetzky: g'alati g'oyani real biznesga aylantirishning uch bosqichi

"Shark Tank" dasturining mashhur investori va Kind Snacks brendining asoschisi Daniel Lubetzky o'z tajribasidan bilib oladiki, dastlab g'alati eshitiladigan g'oyalar aslida eng katta muvaffaqiyatlarga olib kelishi mumkin. Uning fikricha, tadbirkorlar o'zlarining eng g'ayritabiiy fikrlarini erta rad etmasligi kerak — chunki aynan o'sha g'oyalar keyinchalik eng yirik bizneslarga aylanadi.

Lubetzky bunga misol sifatida o'z kompaniyasi ishlab chiqargan Kind gazak batonchasini hamda Jamie Siminoff ixtiro qilgan Ring aqlli eshik qo'ng'irog'ini keltiradi — Amazon bu kompaniyani 2018-yilda taxminan 1 milliard dollarga sotib olgan edi. "Aynan o'sha aqldan ozgandek tuyulgan narsalardan — Kind batonchasi ham, Jamie Siminoff ixtiro qilgan Ring ham shu tariqa paydo bo'lgan. Bu o'zingni odatiy chegaralardan tashqariga chiqarib fikrlashdan kelib chiqadi", dedi u.

Biznes dunyosida bunday misollar ko'p. Airbnb'ning hammuassisi va bosh direktori Brian Chesky notanish odamlarning bir-birining uyida tunashi g'oyasini boshida odamlar "aqldan ozgan" deb hisoblaganini aytgan edi. Spotify asoschisi Daniel Ek esa kompaniyaning dastlabki maqsadi — istalgan qo'shiqni darhol va qonuniy tarzda hammabop qilish — o'sha davrda "amalga oshmaydigan g'oya" sifatida baholanganini eslaydi.

Lubetzkyning 3-sentyabrda efirga chiqadigan "Build or Break" podkasti oldidan Business Insider bilan suhbatda u har qanday g'alati biznes g'oyasini fikr-mulohazadan haqiqatga aylantirishning uch bosqichli usulini ochib berdi.

Birinchi bosqich — qiziquvchan ijodkor bo'lish. Lubetzkyning so'zlariga ko'ra, miya bo'ronida hech qanday filtrga yo'l qo'ymaslik kerak: "Miya bo'roni qilayotganingda, faqat miya bo'roni qilishing kerak. Hech qanday filtrni qo'llashga ruxsat berma, chunki go'yo eng ahmoqona g'oyani izlashing lozim." Uning ta'kidlashicha, asoschilar oddiy variantlardan tashqariga chiqib, qanchalik g'ayrioddiy tuyulmasin, har bir fikrni taxtaga yozib qo'yishi kerak — original g'oyalar aynan shu tariqa tug'iladi. "Qanchalik aqldan ozgandek fikrlasang, taxtangga shunchalik ko'p narsa qo'shasan. Hech narsani filtrlab tashlab bo'lmaydi, chunki hali hech kim o'ylab topmagan narsani yaratish uchun o'zingni o'sha chegaradan tashqariga chiqarishing shart", deydi u.

Ikkinchi bosqich — qat'iy tanqidchi bo'lish. Miya bo'ronidan bir muddat uzoqlashgach, asoschilar qolgan g'oyalarni intizom bilan tekshirib chiqishi kerak: buning uchun zarur ko'nikmalar bormi, mijozlar bu mahsulotni xohlaydimi, iqtisodiy jihatdan foydali chiqadimi va raqobatchilar buni yaxshiroq bajara olmaydimi, degan savollarga javob topish lozim. "Tanaffusdan so'ng barcha filtrlarni qo'llay boshlaysan: Buni uddalay olamanmi? Zarur ko'nikmalarim bormi? Sarflanadigan kuch-mablag' natijaga arziydimi? Iste'molchiga bu haqiqatan kerakmi? Buni mendan yaxshiroq bajaradigan raqobatchi yo'qmi?" — deydi Lubetzky. Uning so'zlariga ko'ra, bu bosqichda o'z g'oyasiga nisbatan qattiqqo'l bo'lish, ro'yxatni tozalash uchun yigirmaga yaqin filtr qo'llab, eng ijodiy va shu bilan birga amalga oshirish mumkin bo'lgan g'oyaga qaror qilish talab etiladi.

Uchinchi bosqich — sobitqadam kurashchi bo'lish. G'oya bu "aqliy sinov"dan muvaffaqiyatli o'tgach, tadbirkor ikkilanishni bas qilib, ishga kirishishi kerak. "Agar g'oyang hali ham izlanishga arziydi deb hisoblasang, tayyor bo'lganingda tanqidchidan ishonuvchiga aylanishing kerak — va nima bo'lishidan qat'i nazar, uni amalga oshirishing lozim", deydi Lubetzky. Uning ta'kidlashicha, bu usul nafaqat startaplar uchun, balki kompaniya, ixtiro, maktab qurish yoki guruhlar orasida ko'prik yaratishga ham tegishli — chunki har birimiz g'oyalarimiz va energiyamizni qanday ishlatishni tanlash huquqiga egamiz. "Hammamiz quruvchi yoki buzg'unchi bo'lishimiz mumkin. Ertalab uyg'onib, bir-birimizni yo'q qilishga urinamizmi yoki muammolarni birgalikda hal qilish uchun kurashamizmi — bu bizning o'z qo'limizda", deydi u.